Dan komemoracije Perzijanca Umar Khayyama

18 May Iran obilježava pjesnika i matematičara Khayyama.

MarMar Khayyam, rođen u Nishapuru, 18 May 1048, bio je perzijski matematičar, astronom, pjesnik i filozof.

bukvalno Khayyam znači "graditelj šatora" i takvo što izgleda kao profesija njegovog oca je jedan od najistaknutijih matematičara drevne Perzije. Vrhovni pjesnik i uzvišeni matematičar, poznat je po pjesmama više nego po velikim znanstvenim zaslugama.

Hajde da saznamo o zaslugama ovog perzijskog naučnika, rođenog u Nishapuru, Persiji, sada u Iranu, pre više od devet stotina godina, kada je Istok bio referentna tačka za umetnike i naučnike, na čelu matematičkih studija. Godine Khayyama bile su godine civilnih i religioznih borbi koje su neminovno, u dugim periodima njegovog života, sprečavale da se posveti miru neophodnom za njegove studije, dovodeći ga do pesimizma koji nalazimo iu njegovim pesmama. On je taj koji govori o svojim teškoćama, u uvodu u svoju najvažniju knjigu za matematiku, Rasprava o dokazivanju problema algebre:

Među njegovim najvažnijim naučnim radovima prisjećamo se kompilacije preciznih astronomskih tablica i doprinosa koji je dao kalendarskoj reformi 1079-a, kalendara koji je bolji od Julijanskog i gotovo jednako precizan kao Gregorijanski kalendar. Zadivljuje nas koliko smo tačno mogli izračunati dužinu godine: 365,24219858156 dana.

Khayyam je došao riješiti kubične jednadžbe kroz konusne dijelove, utvrđujući da nisu rješivi samo sa redom i kompasom, rezultat koji će se pokazati 750 godina kasnije. Štaviše, u svojoj raspravi o dokazivanju problema algebre on predstavlja kompletnu klasifikaciju ovih jednačina. Još jedan važan rezultat njegovog, u ovom polju, je priznanje da kubici mogu imati više od jednog rješenja, ali čini se da nije došlo do otkrivanja da oni mogu imati tri rješenja. Samo će Tartaglia i drugi matematičari šesnaestog veka doći do potpune teorije jednačina trećeg stepena.

Mi ne znamo večnu misteriju, ni ti ni ja

ne čitamo ovu zagonetnu riječ, ni ti ni ja

Iza zavjese govore o meni i tebi,

kad padne zavesa, nećemo ostati ni vi ni ja

Umar Khayyam (1048-1131)

udio
  • 170
    akcije